در سینوزیت مزمن، علامتهای غالب معمولاً گرفتگی بینی، ترشحات (بهویژه ترشحاتِ پشتگلو) و کاهش بویایی هستند؛ درد یا فشار صورت میتواند وجود داشته باشد، اما سردرد مداوم بهتنهایی نشانه اختصاصی این بیماری نیست. اگر سردرد، علامت اصلی و پایدار بیمار باشد، باید به علل غیرسینوسی مانند میگرن یا سردرد تنشی هم فکر کرد. درمانهای استانداردِ سینوزیت مزمن (شستوشوی نمکی، اسپری کورتونی داخل بینی، کنترل آلرژی و در موارد منتخب جراحی اندوسکوپیک) عمدتاً علائم بینی و بویایی را بهبود میدهند؛ اثر آنها بر سردرد متغیر است و به منشأ واقعی درد بستگی دارد، بنابراین انتظارِ بهبود قطعیِ سردرد پس از درمان سینوزیت منطقی نیست. در سردردهای شدید یا طولانیمدت یا همراه با تب بالا، دوبینی، سفتی گردن یا ضعف عصبی، ارزیابی فوری ضروری است.
علت سینوزیت مزمن
علت سینوزیت مزمن معمولاً ترکیبی از عوامل عفونی، ساختاری و التهابی است که باعث انسداد مجاری سینوسی و التهاب مداوم مخاط بینی میشوند. بسته شدن مسیر تخلیه ترشحات باعث تجمع مخاط و ایجاد محیطی مناسب برای رشد میکروبها میشود. در بسیاری از موارد، این بیماری به دلیل مشکلات مزمن زمینهای مانند آلرژی یا انحراف تیغه بینی تکرار میشود و بدون درمان مناسب ممکن است سالها ادامه یابد. علتهای شایع سینوزیت مزمن شامل موارد زیر است:
- عفونتهای مکرر دستگاه تنفسی فوقانی
- آلرژیهای فصلی یا دائمی
- پولیپ بینی یا تودههای غیرسرطانی در مسیر تنفسی
- انحراف تیغه بینی و انسداد راههای هوایی
- ضعف سیستم ایمنی بدن
- قرار گرفتن در معرض دود سیگار و آلودگی هوا
- بیماریهای زمینهای مانند آسم، فیبروز کیستیک یا ریفلاکس معده به حلق (GERD)
تشخیص سینوزیت مزمن
تشخیص سینوزیت مزمن معمولاً با بررسی علائم طولانیمدت مانند گرفتگی بینی، ترشحات پشت حلق، فشار یا درد در صورت و کاهش حس بویایی آغاز میشود. پزشک با معاینه داخل بینی و مشاهده تورم یا ترشحات چرکی، به احتمال بیماری پی میبرد و برای ارزیابی دقیقتر، سیتیاسکن سینوسها یا آندوسکوپی بینی انجام میدهد تا میزان التهاب، وجود پولیپ یا انسداد مسیرهای سینوسی مشخص شود. در صورت نیاز، نمونهگیری از ترشحات برای کشت میکروبی جهت شناسایی نوع عفونت نیز انجام میشود تا درمان دارویی دقیقتر تجویز گردد.
درمان قطعی سینوزیت مزمن
سینوزیت مزمن در بیشتر موارد با درمان مناسب و پیگیری منظم قابل کنترل و حتی درمان قطعی است. اگر علتهای زمینهای مانند آلرژی، پولیپ بینی یا انحراف تیغه بینی شناسایی و برطرف شوند، احتمال عود بیماری بسیار کاهش مییابد. درمان معمولاً شامل اسپریهای بینی کورتونی، داروهای ضدالتهاب، شستوشوی منظم با محلول نمکی و در موارد شدید، جراحی اندوسکوپیک سینوس است. پس از درمان و رعایت توصیههای پزشک، بیشتر بیماران بهبود کامل پیدا کرده و علائم برای مدت طولانی یا بهطور دائم برطرف میشوند.
